Fetal Diyafragma Hernisi (Bebekte Diyafram Fıtığı) Nedir?

Diyafram, göğüs boşluğu ile karın boşluğunu ayıran ve nefes almada görev yapan kastır. Konjenital diyafragma hernisinde bu kasta doğuştan bir açıklık bulunur. Karın içindeki organlar (bağırsak, mide, bazen karaciğer) bu açıklıktan göğüs boşluğuna geçebilir. Göğüs boşluğunda yer kaplayan bu organlar, akciğerin gelişimi için gereken alanı daraltır. Bu nedenle sorunun asıl önemi, akciğerlerin yeterince gelişememesi ihtimalidir. Halk arasında "bebekte diyafram fıtığı" olarak bilinir. Nadir görülen bir durumdur ve genellikle ayrıntılı gebelik ultrasonunda fark edilir. Tanının gebelikte konması, doğumun ve doğum sonrası bakımın önceden planlanmasını sağlar. Bu da bebeğin en uygun merkezde karşılanması açısından büyük önem taşır.

Neden olur?

 
Kesin nedeni çoğu olguda bilinmez. Diyaframın bebeğin gelişimi sırasında tam kapanamamasıyla ilişkilidir. Bazı olgularda genetik veya kromozomal bir durum eşlik edebilir. Pek çok olguda ise tek başına, başka bir sorun olmaksızın görülür. Annenin yaptığı ya da yapmadığı bir şeyin buna yol açmadığını bilmek önemlidir. Ailede benzer öykü varsa doktorunuza mutlaka bildirin.

Anne adayı bir belirti hisseder mi?

Hayır. Anne belirti hissetmez ve bebek hareketleri etkilenmez. Bazı olgularda bebeği çevreleyen su miktarı artabilir (polihidramnios), bu da ultrasonda fark edilir. Bu yüzden gebelik kontrollerinin ve ayrıntılı ultrasonların düzenli yapılması önemlidir.

Tanı nasıl konur ve nasıl değerlendirilir?

Tanı çoğunlukla ultrasonla konur. Mide, bağırsak veya karaciğerin göğüs boşluğunda görülmesi, kalbin normal konumundan itilmiş olması tanıyı düşündürür. Sonraki aşamada genellikle şunlar yapılır:

• Bebeğin diğer organlarının ayrıntılı ultrasonla incelenmesi
• Kalbin ayrıntılı değerlendirmesi (fetal ekokardiyografi)
• Akciğer büyüklüğünün ölçülmesi ve bazı olgularda manyetik rezonans (MR) ile değerlendirilmesi
• Genetik danışmanlık ve gerekirse genetik testler (amniyosentez gibi)
• Perinatoloji (riskli gebelik) uzmanı değerlendirmesi

Fıtığın hangi tarafta olduğu, karaciğerin göğüs boşluğuna geçip geçmediği ve akciğer büyüklüğü, bebeğin öngörüsünü belirleyen başlıca etkenlerdir.

Takip ve yaklaşım

Takip, çok disiplinli bir ekiple yapılır: perinatoloji, çocuk cerrahisi, yenidoğan yoğun bakım ve gerektiğinde çocuk kardiyolojisi uzmanları süreçte birlikte rol alır. Takip ultrasonlarıyla bebeğin büyümesi ve akciğer gelişimi izlenir. Doğumun, yenidoğan yoğun bakım ve çocuk cerrahisi imkânı olan, bu konuda deneyimli bir merkezde yapılması çok önemlidir. Bu nedenle gerekirse gebelik sırasında merkeze sevk edilebilirsiniz. Doğum zamanı ve şekli, gebeliğin seyrine ve merkezin planına göre belirlenir. Seçilmiş ağır olgularda, deneyimli merkezlerde gebelikte uygulanabilen girişimsel yöntemler de değerlendirilebilir. Bu kararlar yalnızca uzman ekip tarafından, aile ile ayrıntılı konuşularak verilir.

Neler yapılabilir?

Tüm gebelik kontrollerine ve ultrason randevularına düzenli gitmek, istenen ek testleri aksatmamak ve sevk önerisi varsa gecikmeden uymak en önemli adımlardır. Sorularınızı sağlık ekibine açıkça sorun. Süreç hakkında doğru bilgi almak, internetteki genel ve çoğu zaman eksik bilgilerden daha güvenilirdir. Bu tanıyı almak ailede yoğun duygusal yük oluşturabilir. Kendinizi çok bunalmış hissediyorsanız bunu sağlık ekibinizle paylaşın ve gerekirse psikolojik destek isteyin. Kendi başınıza ilaç veya takviye kullanmayın.

Doğum sonrası dönem

Bebek doğumdan hemen sonra yenidoğan yoğun bakım ünitesinde izlenir. Solunum desteği gerekebilir. Durum stabil hale geldikten sonra diyaframdaki açıklığı kapatmak için ameliyat yapılır. Ameliyatın zamanı bebeğin durumuna göre belirlenir. Yoğun bakım süresi, bebeğin akciğer gelişimine ve eşlik eden durumlara göre değişir. Taburculuktan sonra da bebekler solunum, beslenme ve gelişim açısından düzenli olarak izlenir. Beslenme güçlüğü, sık kusma, solunum sıkıntısı veya ateş gibi durumlarda vakit kaybetmeden çocuk doktoruna başvurun. Sonraki gebeliklerde bu öyküyü doktorunuza mutlaka bildirin ve mümkünse gebelik öncesinde genetik danışmanlık alın.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, tedavi veya kişisel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Ultrasonda bebeğinizle ilgili bir bulgu saptandıysa bu durumu mutlaka kadın doğum uzmanınız ve perinatoloji uzmanı ile değerlendirin.