Gebelik Kolestazı Nedir?

Gebelik kolestazı (intrahepatik kolestaz), genellikle gebeliğin son üç ayında ortaya çıkan, safra asitlerinin kanda artmasıyla seyreden bir karaciğer durumudur. En belirgin bulgusu, ciltte döküntü olmaksızın görülen yoğun kaşıntıdır. Gebelikte kaşıntı sık görülen bir şikâyet olsa da kolestaz, bebeği de etkileyebildiği için önemsenmesi ve doktor tarafından değerlendirilmesi gereken bir durumdur. Doğumdan sonra çoğu zaman kendiliğinden geriler.

Gebelik kolestazı neden olur?

 
Kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Gebelik hormonlarının, özellikle östrojen ve progesteronun safra akışını etkilemesi ve genetik yatkınlığın rol oynadığı düşünülür. Şu durumlarda görülme olasılığı daha yüksektir:

• Önceki gebeliklerde kolestaz öyküsü
• Ailede gebelik kolestazı öyküsü
• İkiz ve üçüz gebelikler
• Tüp bebek yöntemiyle oluşan gebelikler
• Daha önceden bilinen karaciğer veya safra yolu hastalıkları

Gebelik kolestazında hangi belirtilere dikkat edilmeli?

 
Başlıca belirti, özellikle avuç içi ve ayak tabanlarında başlayıp vücuda yayılabilen, geceleri artan kaşıntıdır. Ciltte genellikle döküntü görülmez, kaşımaya bağlı çizikler olabilir. Daha az sıklıkla koyu renkli idrar, açık renkli dışkı, halsizlik ve gözlerde ya da ciltte sararma görülebilir. Bu belirtilerden biri varsa, "gebelik kaşıntısıdır, geçer" diye beklemeden doktorunuza başvurun. Bebek hareketlerinde azalma fark ederseniz de vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna gitmelisiniz.

Gebelik kolestazı tanısı  nasıl konur?

Tanı, şikâyetlerin dinlenmesi ve kan tahlilleriyle konur. Karaciğer enzimleri ve safra asidi düzeyi bakılır. Safra asidi değeri, hastalığın şiddetini ve izlem planını belirlemede önemlidir. Aynı belirtilere yol açabilen başka karaciğer ve cilt hastalıklarının dışlanması da gerekebilir.

Bebek için ne anlama gelir?

Kolestaz, özellikle safra asidi düzeyi yüksek olduğunda erken doğum riskini artırabilir ve bebeğin durumuyla ilgili yakın takip gerektirebilir. Bu nedenle tanı konduktan sonra bebeğin izlemi sıklaştırılır. Riskin düzeyi kişiden kişiye değiştiği için değerlendirmeyi kadın doğum uzmanınız yapar.

Gebelik kolestazı takibi ve tedavisi 

Kaşıntıyı hafifletmek ve safra asidi düzeyini kontrol altında tutmak için doktorunuz uygun gördüğü ilaçları önerebilir. Kan tahlilleri belirli aralıklarla tekrarlanır, bebeğin iyilik hali ultrasonografi ve kalp atımı takibiyle izlenir. Doğumun zamanı, safra asidi düzeyine, gebelik haftasına ve bebeğin durumuna göre planlanır. Bazı olgularda doğum, term (miadında) zamandan biraz önce gündeme gelebilir. İlaçları kendi başınıza başlamayın veya bırakmayın.

Doğum sonrası dönem

Kaşıntı ve tahlil bozuklukları genellikle doğumdan sonraki günler ve haftalar içinde düzelir. Yine de karaciğer değerlerinin doğumdan sonra kontrol edilmesi önerilir. Kolestaz sonraki gebeliklerde tekrarlayabilir, bu yüzden bir sonraki gebelikte doktorunuza bu öyküyü mutlaka belirtin. Hormon içeren doğum kontrol yöntemleri konusunda da hekiminizle konuşmanız gerekir.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, tedavi veya kişisel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Gebeliğinizde şiddetli kaşıntı, ciltte veya gözlerde sararma ya da bebek hareketlerinde azalma fark ederseniz vakit kaybetmeden Afyonkarahisar'da bulunan polikinimize başvurmanızı öneririz.

İsa Şükrü ÖZ

Kadın hastalıkları ve doğum uzmanı

Afyonkarahisar Özel Fuar Hastanesi