Plasenta Previa Nedir?

Plasenta previa, plasentanın (eşin) rahmin alt bölümünde yerleşerek rahim ağzını kısmen ya da tamamen örtmesi durumudur. Normalde plasenta rahmin üst veya yan duvarında yer alır. Previada ise bebeğin doğum yolundan çıkışını engelleyebilecek bir konumdadır. Gebeliğin erken döneminde yapılan ultrasonlarda plasentanın alçakta görünmesi oldukça sıktır ve bu olguların çoğunda rahim büyüdükçe plasenta yukarı doğru uzaklaşır. Gebeliğin sonuna kadar yerini koruyan previa ise daha az görülür, ancak kanama riski nedeniyle yakın takip gerektirir. Doğru izlem ve planlı doğumla anne ve bebek açısından süreç güvenli biçimde yönetilebilir.

Plasenta Previa çeşitleri nelerdir?

 
Plasentanın rahim ağzına göre konumuna bağlı olarak şu şekilde sınıflandırılır:

• Tam previa: Plasenta rahim ağzını tamamen kapatır.
• Kısmi previa: Rahim ağzının bir bölümünü örter.
• Marjinal previa: Plasenta rahim ağzının kenarına ulaşır ama örtmez.
• Düşük yerleşimli plasenta: Rahim ağzına yakındır ancak onu örtmez.

Hangi grupta olduğunuz, takip ve doğum planını belirler.

Plasenta previa Neden olur?

Kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Şu durumlarda görülme olasılığı daha yüksektir:

• Önceki sezaryen doğum öyküsü (sayı arttıkça risk de artar)
• Daha önceki gebeliklerde plasenta previa öyküsü
• Rahim ameliyatları veya küretaj gibi girişimler
• Birden fazla gebelik ve doğum öyküsü
• İleri anne yaşı
• İkiz ve üçüz gebelikler
• Sigara kullanımı
• Tüp bebek yöntemiyle oluşan gebelikler

Bu risklerin olmaması da durumun görülmeyeceği anlamına gelmez.

Hangi belirtilere dikkat edilmeli?

En tipik belirti, genellikle gebeliğin ikinci yarısında ortaya çıkan, ağrısız ve parlak kırmızı vajinal kanamadır. Kanama bazen kendiliğinden durabilir ve bir süre sonra tekrarlayabilir. Bazı kadınlarda ise hiçbir belirti olmaz ve durum rutin ultrasonda fark edilir. Aşağıdaki durumlarda beklemeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurun:

• Miktarı az da olsa vajinal kanama
• Kanamayla birlikte karın ağrısı veya sık kasılmalar
• Bebek hareketlerinde azalma
• Baş dönmesi, halsizlik veya bayılma hissi

Kanama durduktan sonra da "geçti" diyerek beklemek doğru değildir; mutlaka değerlendirme gerekir.

Plasenta previa tanısı nasıl konur?

Tanı ultrasonografi ile konur. Plasentanın yerleşimi ve rahim ağzına uzaklığı ölçülür. Gerekirse vajinal ultrason (doktor tarafından, güvenli biçimde) daha net sonuç verebilir. Erken gebelikte alçak görünen plasenta, ilerleyen haftalarda tekrar değerlendirilir; çünkü çoğu olguda yer değiştirir. Önceki sezaryen öyküsü varsa plasentanın rahim duvarına ne kadar derin yerleştiği (plasenta akreta spektrumu) de dikkatle incelenir. Bu durumda MR görüntüleme veya perinatoloji (riskli gebelik) uzmanı değerlendirmesi önerilebilir.

Takip ve yaklaşım

Takip sıklığı plasentanın konumuna, kanama öyküsüne ve gebelik haftasına göre belirlenir. Doktorunuz genellikle şu önerilerde bulunabilir: cinsel ilişkiden kaçınmak, ağır fiziksel aktiviteden uzak durmak, kanama olursa hemen hastaneye gitmek. Kanama olan veya riskli görülen gebelerde hastanede yatış gerekebilir. Bebeğin akciğer gelişimini destekleyen uygulamalar da gündeme gelebilir. Previa varsa doğum, kanama riski nedeniyle sezaryen ile yapılır. Zamanlama; kanama durumuna, previanın tipine ve gebelik haftasına göre belirlenir. Doğumun kan bankası ve yenidoğan yoğun bakım imkânı olan bir merkezde yapılması büyük önem taşır. Kendi başınıza yatak istirahatine geçmeyin, aktivite sınırlarını doktorunuz belirler.

Neler yapılabilir?

Tüm gebelik kontrollerine ve ultrason randevularına düzenli gitmek, doktorunuzun kısıtlama önerilerine uymak, kanama gelişirse hemen başvurmak ve hastaneye ulaşım planını önceden yapmak en önemli adımlardır. Gebelik boyunca sigarayı bırakmak riski azaltmaya katkı sağlayabilir. Önceki sezaryen ve rahim ameliyatı öykünüzü doktorunuza mutlaka bildirin. Gebeliğin erken döneminde alçak plasenta denildiyse, panik yapmamak ve kontrol ultrasonlarını aksatmamak önemlidir.

Doğum sonrası dönem

Doğumdan sonra kanama yakından izlenir. Previa olan gebelerde doğum sonrası kanama riski daha yüksek olabildiği için sağlık ekibi buna karşı hazırlıklı olur. Anne ve bebek doğumdan sonra da yakın gözlemde tutulur. Kanama, ateş, şiddetli karın ağrısı veya baş dönmesi gibi durumlarda vakit kaybetmeden başvurun. Sonraki gebeliklerde bu öyküyü doktorunuza mutlaka belirtin ve mümkünse gebelik öncesinde görüşün.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, tedavi veya kişisel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Gebeliğinizde vajinal kanama, şiddetli karın ağrısı veya bebek hareketlerinde azalma yaşıyorsanız vakit kaybetmeden doktorunuza veya en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.