Gebelikte HELLP Sendromu Nedir?

HELLP sendromu, genellikle gebeliğin son üç ayında ya da doğumdan sonraki ilk günlerde ortaya çıkabilen, ciddi bir gebelik komplikasyonudur. Adı, tabloda görülen üç temel bulgunun İngilizce baş harflerinden gelir: alyuvarların parçalanması (hemoliz), karaciğer enzimlerinin yükselmesi ve kandaki trombosit (pıhtılaşma hücresi) sayısının düşmesi. Çoğu zaman preeklampsi ile birlikte ya da onun ağır bir formu olarak ele alınır, ancak tansiyon yüksekliği belirgin olmadan da görülebilir. Hem anneyi hem bebeği etkileyebildiği için acil değerlendirme ve yakın izlem gerektiren bir durumdur. Erken fark edildiğinde uygun tıbbi yaklaşımla yönetilebilir.

 Neden olur?

 
Kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Plasentanın gelişimi ve damar yapısıyla ilgili sorunların, damar iç yüzeyinde hasara yol açtığı düşünülür. Şu durumlarda görülme olasılığı daha yüksek olabilir:

• Önceki gebeliklerde preeklampsi veya HELLP öyküsü
• Gebelikte yüksek tansiyon veya preeklampsi tanısı
• İleri anne yaşı
• İkiz ve üçüz gebelikler
• Gebelik öncesinde var olan yüksek tansiyon, diyabet veya böbrek hastalığı
• Ailede benzer öykü bulunması

Risk faktörü olmayan kadınlarda da görülebilir.

Hangi belirtilere dikkat edilmeli?

Belirtiler başlangıçta belirsiz olabilir ve grip ya da mide rahatsızlığı gibi algılanabilir. Bu nedenle aşağıdaki şikâyetleri hafife almamak gerekir:

• Üst karın bölgesinde, özellikle sağ tarafta ağrı veya hassasiyet
• Bulantı ve kusma
• Geçmeyen şiddetli baş ağrısı
• Görmede bulanıklık veya gözde ışık çakmaları
• Yaygın halsizlik ve kendini çok kötü hissetme
• Ani ve belirgin şişlik
• Kolay morarma veya olağandışı kanama

Bu belirtilerden biri varsa randevu beklemeden doktorunuza veya en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.

Tanı nasıl konur?

Tanı, şikâyetlerin değerlendirilmesi, tansiyon ölçümü ve kan tahlilleriyle konur. Alyuvar parçalanmasına ait bulgular, karaciğer enzimleri ve trombosit sayısı bakılır. İdrar tahlili ve gerekli görülürse ek testler istenir. Bebeğin durumu ultrasonografi, kalp atımı izlemi ve gerektiğinde Doppler ile değerlendirilir.

Takip ve yaklaşım

HELLP sendromunda izlem genellikle hastanede yapılır. Tansiyonu kontrol altında tutmaya, nöbet riskine karşı önlem almaya ve anne için gerekli durumlarda kan ürünleri desteği sağlamaya yönelik tedaviler uygulanabilir. Gebelik haftası uygunsa bebeğin akciğer gelişimini destekleyen uygulamalar da gündeme gelebilir. Hastalığın kesin tedavisi doğumdur. Doğumun zamanı ve şekli; annenin ve bebeğin durumuna, gebelik haftasına ve tahlil sonuçlarına göre kadın doğum uzmanı tarafından planlanır. Erken doğum gerekebileceği için, yenidoğan yoğun bakım imkânı olan bir merkezde takip büyük önem taşır.

Neler yapılabilir?

HELLP sendromunu kesin olarak önlemenin bir yolu yoktur, ancak riski erken fark etmek mümkündür. Tüm gebelik kontrollerine düzenli gitmek, her kontrolde tansiyon ve idrar bakılmasını sağlamak, riskli gebelerde doktorunuzun önerdiği izlem ve tedavi planına uymak en önemli adımlardır. Bazı yüksek riskli gebelerde doktor düşük doz aspirin önerebilir; bu yalnızca hekim kararıyla kullanılmalıdır, kendi başınıza ilaç başlamayın.

Doğum sonrası dönem

HELLP sendromu doğumdan sonraki ilk günlerde de ortaya çıkabilir veya sürebilir. Bu yüzden doğum sonrası baş ağrısı, görme bozukluğu, üst karın ağrısı ve nefes darlığı gibi belirtileri ciddiye almak gerekir. Tahlil değerleri çoğu zaman günler içinde düzelir, ancak izlem doktorunuzun belirlediği süre boyunca devam eder. Bu öykü, sonraki gebeliklerde tekrarlama ve ileride damar-kalp sağlığı açısından önem taşıyabilir. Bir sonraki gebelikte doktorunuza bu durumu mutlaka belirtin ve mümkünse gebelik öncesinde görüşün.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, tedavi veya kişisel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Üst karın ağrısı, şiddetli baş ağrısı, görme bozukluğu, kanama veya kendinizi çok kötü hissetme gibi durumlarda vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.