Gestasyonel Diyabet (Gebelik Şekeri) Nedir?

Gestasyonel diyabet, gebelik öncesinde diyabeti olmayan bir kadında gebelik sırasında ortaya çıkan kan şekeri yüksekliğidir. Halk arasında "gebelik şekeri" olarak bilinir. Genellikle gebeliğin ikinci yarısında fark edilir. Plasentadan salgılanan hormonlar insülinin etkisini azaltabildiği için, vücut bu dönemde normalden fazla insüline ihtiyaç duyar. Pankreas bu ihtiyacı karşılayamazsa kan şekeri yükselir. Doğru takip edildiğinde çoğu anne adayı sağlıklı bir gebelik geçirir ve sağlıklı bir bebek dünyaya getirir. Doğumdan sonra şeker değerleri çoğu zaman normale döner.

Gebelik şekeri kimlerde daha sık görülür?

 
Her gebede görülebilir, ancak bazı durumlarda risk daha yüksektir:

• Gebelik öncesi fazla kilo veya obezite
• Ailede tip 2 diyabet öyküsü
• Önceki gebelikte gestasyonel diyabet veya iri bebek doğurmuş olmak
• İleri anne yaşı
• Polikistik over sendromu
• Daha önce açıklanamayan ölü doğum veya düşük öyküsü

Bu risklerin olmaması da hastalığın görülmeyeceği anlamına gelmez; bu yüzden tarama testi tüm gebelere önerilir.

Gebelik şekeri belirtileri nelerdir? 

 
Çoğu zaman belirgin bir belirti olmaz. Bazı kadınlarda aşırı susama, sık idrara çıkma, olağandışı yorgunluk veya bulanık görme görülebilir. Bu şikâyetler gebelikte başka nedenlerle de ortaya çıkabildiği için tanı yalnızca tahlille konur. Bu nedenle kontrolleri aksatmamak çok önemlidir.

Gebelik şekeri tanısı nasıl konur? 

Genellikle gebeliğin 24. ile 28. haftaları arasında, şeker yükleme testi (OGTT) ile tarama yapılır. Risk faktörü olan kadınlarda test daha erken bir dönemde de istenebilir. Test öncesi açlık gerekip gerekmediği ve kullanılan yöntem, doktorunuzun ve laboratuvarın uygulamasına göre değişebilir. Bu yüzden test öncesi size verilen talimatlara uymanız gerekir.

Bebek için ne anlama gelir?

Kan şekeri kontrol altında tutulmadığında bebek anne karnında fazla kilo alabilir (makrozomi). Bu durum doğumu zorlaştırabilir ve doğum sonrasında bebekte kan şekeri düşüklüğü gibi sorunlara yol açabilir. Şekerin iyi kontrolü bu riskleri azaltmaya yardımcı olur. Annede ise gebelikte yüksek tansiyon ve preeklampsi riskinde artış görülebilir.

 Gebelik şekeri takibi ve tedavisi

Tedavinin temelini beslenme düzeni ve hareket oluşturur. Doktorunuz ve diyetisyeniniz size uygun bir beslenme planı hazırlar. Evde parmak ucundan kan şekeri ölçümü yapmanız istenebilir. Bu ölçümleri düzenli not etmek, kontrol randevularında doktorunuza büyük kolaylık sağlar. Beslenme ve hareketle hedef değerlere ulaşılamazsa insülin veya doktorun uygun gördüğü başka bir tedavi başlanabilir. İnsülin gerekmesi, annenin bir şeyi yanlış yaptığı anlamına gelmez; gebelik hormonlarının etkisiyle olur. Bebeğin gelişimi ultrasonla izlenir. Doğumun zamanı ve şekli, şeker kontrolüne, bebeğin tahmini kilosuna ve gebeliğin seyrine göre belirlenir.

Neler yapılabilir?

Doktorunuzun önerdiği beslenme planına uymak, öğün atlamamak, ölçümleri düzenli yapmak, doktorun uygun gördüğü ölçüde yürüyüş gibi hareketleri günlük hayata katmak ve tüm kontrollere gitmek en önemli adımlardır. Kendi başınıza diyet yapmayın ya da ilaç başlamayın.

Doğum sonrası dönem

Doğumdan sonra şeker değerlerinin normale dönüp dönmediği kontrol edilir. Gestasyonel diyabet geçirmiş kadınlarda ileride tip 2 diyabet gelişme olasılığı daha yüksek olduğu için, doğumdan sonra belirli aralıklarla kontrol yaptırmak ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarını sürdürmek önerilir. Sonraki gebeliklerde de bu öykünüzü doktorunuza mutlaka belirtin. Emzirme, kan şekeri kontrolüne olumlu katkı sağlayabilir, ancak bu konuda da doktorunuza danışın.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, tedavi veya kişisel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Aşırı susama, çok sık idrara çıkma, bulanık görme veya bebek hareketlerinde azalma gibi durumlarda vakit kaybetmeden Afyonkarahisar'da bulunan polikinğimize  başvurun.

İsa Şükrü ÖZ

Kadın hastalıkları ve doğum uzmanı

Afyonkarahisar Özel Fuar Hastanesi